دانشی فراتراز علائم اختلال پس از سانحه: چطور روان‌زخم‌ها ساختار مغز را تغییر می‌دهند – قسمت دوم

روان‌زخم‌ها می‌توانند به شکل‌های مختلفی کارکرد و ساختار مغز را تغییر دهند. اگر احساس می‌کنید بعد از پشت سر گذاشتن یک سانحه و اتفاق ناخوشایند، هنوز به حالت عادی برنگشته‌اید، بدانید تنها نیستید و دلیلش را در ادامه مطالعه کنید.

قشر پیش‌پیشانی

قشر پیش‌پیشانی که در قسمت جلویی مغز واقع شده است، مرکز منطق و تصمیم‌گیری مغز است. افرادی که درگیر روان‌زخم‌هایی هستند، بر طبق پژوهش‌ها فعالیت کمتری در قسمت قشر پیش‌پیشانی‌شان نشان می‌دهند.

سرکوب این قسمت از مغز می‌تواند باعث کاهش سرعت یادگیری بر مبنای اطلاعات جدید شود که به خودی خود به مدیریت کردن ترس‌ها کمک می‌کند. ترکیب این موضوع همراه با بیش‌فعالی بادامه باعث می‌شود تا قشر پیش‌پیشانی که مسئولیت لغو فرمان جنگ و گریز را دارد، نتواند کارکرد معمولش را داشته باشد و برای اینکار دشواری‌های زیادی خواهد داشت.

به همین دلیل، فردی که درگیر اختلال استرس پس از سانحه است، احساس می‌کند مدیریت کردن ترس‌هایش و واکنش‌هایی که نسبت به چیزهای ترسناک می‌دهد برایش امکان‌ناپذیر است و در تفکر منطقی مشکل دارد.

سیستم عصبی

زمانیکه سیستم عصبی به صورت دائمی توسط اختلال استرس پس از سانحه تحریک و مدیریت می‌شود، پنجره تحملتان کمتر و کمتر می‌شود، یعنی اینکه، میزان استرسی که می‌توانید تحمل کنید، برایتان هر روز آب می‌رود و استرس برایتان موضوعی غیر‌قابل‌تحمل می‌شود.

در مقایسه با فردی که سابقه روان‌زخمی ندارد، اینطور خواهد بود که فرد نسبت به اتفاقات کوچک، عکس‌العملی معادل فاجعه از خودش نشان می‌دهد، در حالیکه دیگران خیلی راحت از کنار آن موضوع رد می‌شوند.

این موضوع‌ها چطور روی زندگی روزمره تاثیر می‌گذارد؟

زندگی کردن با روان‌زخم‌ها بسیار چالش‌برانگیز و سخت است. با این حجم از تغییراتی که در مغز رخ می‌دهد، و هورمون‌های استرسی که در سراسر بدنتان جریان پیدا می‌کند، علائم زیادی که مربوط به اختلال استرس پس از سانحه هستند را تجربه خواهید کرد.

بر اساس آنچه انجمن روانشناسی آمریکا می‌گوید، برخی از این علائم عبارتند از:

• خشم شدید
• اضطراب
• بی‌قراری
• گذشته‌نماها
• کابوس‌های شبانه
• حمله‌های اضطرابی
• مشکلات حافظه
• مشکل در تصمیم‌گیری
• دشواری‌هایی در فرایند تفکر، تمرکز و یادگیری

علاوه بر تمام اینها اگر درگیر اختلال استرس پس از سانحه باشید ممکن است با مشکل کاهش انگیزه هم دست و پنجه نرم کنید. زمانیکه مغزتان انرژی بسیار زیادی برای مراقبت کردن از آنچه در محیط بیرونی اتفاق می‌افتد و آنرا خطرناک در نظر می‌گیرد، صرف می‌کند، احساس می‌کنید تمام بدنتان از نظر انرژی تخلیه شده است و ته کشیده‌اید. در نتیجه برایتان سخت و چالش‌برانگیز خواهد بود که بتوانید از جایتان بلند شوید و فعالیت‌های روزمره‌تان را انجام دهید.

علاوه بر این چناچه مغزتان نسبت به تهدیدهای بیرونی بسیار حساس باشد، احتمالا برایتان دشوار خواهد بود که به چگونگی فکر کردن و احساس‌های دیگران بتوانید اهمیت بدهید یا انگیزه‌هایشان از کارهایی که می‌کنند را حدس بزنید. این موضوع به این معنی است که مشکلات جدی در ارتباط‌هایتان برایتان به وجود می‌آید و روابط نزدیکتان هم دستخوش تلاطم‌های زیادی خواهند شد.

بهبود و التیام از اختلال استرس پس از سانحه

فرایند درمان اختلال استرس پس از سانحه فرد به فرد متفاوت است. ولی به طور معمول این فرایند شامل روان‌درمانی است. برخی از گونه‌های درمانی که می‌تواند برای اختلال استرس پس از سانحه مفید باشند عبارتند از:

• درمان شناختی – رفتاری (CBT) این شیوه درمانی با شناسایی و مداخله در الگوهای منفی تفکر، می‌تواند باعث تغییراتی در رفتار شود.
• درمان پردازش شناختی (CPT) این روش درمانی کمک می‌کند تا فرد بتواند باورهایی که در مورد اتفاق آسیب‌زا برای فرد به وجود آمده است را بازسازی کند.
• مواجهه‌درمانی ممتد (PE) در این شیوه درمانی همزمان با روبرو شدن با چیزهایی که در محیط امن برای فرد ترسناک و ناراحت‌کننده هستند، تکنیک‌های تحمل پریشانی و خود‌آرام‌سازی آموزش داده می‌شوند.
• حساسیت‌زدایی از طریق چشم و پردازش مجدد (ٍEMDR) این درمان با تحریک دوطرفه مغز، معمولاً از طریق حرکات چشم به صورت رفت و برگشتی، همراه با تمرکز کوتاه مدت بر خاطرات دردناک، به بیمار کمک می کند تا این خاطرات را پردازش کرده و تأثیر منفی آن ها را کاهش دهد.

انجمن روانشناسی آمریکا مصرف داروهای بازجذب انتخابی سرتونین یا SSRI که برای اضطراب، افسردگی، و مشکلات خواب تجویز می‌شود را برای این اختلال هم توصیه می‌کند. بیشترین داروهایی تجویزی در مورد این اختلال عبارتند از:

• پاروکستین (پاکسیل)
• فلوکستین (پروزاک)
• سرترالین (زولافت)

راهبردهای خود مراقبتی زیادی هم وجود دارند که فردی که درگیر این اختلال باشد با استفاده از آنها می‌تواند فرایند بهبودی را بهتر و سریع‌تر طی کند که از بین آنها می‌توان به استفاده از رژیم غذایی بسیار مغذی، خواب شبانه با کیفیت بین 7 تا 9 ساعت، 5 بار در هفته ورزش و تمرین بدنی ملایم و انجام تمرین‌های ذهن‌آگاهی و مراقبه اشاره کرد.

قدم بعدی  

گرچه اختلال استرس پس از سانحه، اختلالی عمیق و شدید است، ولی مغز و سیستم عصبی قابلیت بازیابی خودش را دارد و التیام و بهبودی از این شرایط امری ممکن و شدنی است.

آموزش در رابطه با اختلال استرس پس از سانحه موضوع مهم و کلیدی است؛ هر چقدر بیشتر در مورد این اختلال اطلاعات داشته باشید، به شکل بهتری می‌توانید با چالش‌هایی که سر راهتان قرار می‌گیرند، کنار بیایید و مدیریتشان کنید.

گرچه روان‌زخم در مدت زمان کوتاهی می‌تواند به وجود بیاید، ولی درمان شدن و برگشتن به حالت طبیعی برای مغز موضوعی زمان‌بر خواهد بود. صبور باشید و فرایند درمانتان را طی کنید.

لینک مقاله:

https://psychcentral.com/ptsd/the-science-behind-ptsd-symptoms-how-trauma-changes-the-brain