اگر درگیر اختلال استرس پس از سانحه باشید، ممکن است درمان ماجرای این اختلال را برایتان به پایان نرساند. در اینصورت، حتی با پشت سر گذاشتن موفقیت‌آمیز مراحل درمان، باز هم گاهی ممکن است علائم باقی‌مانده‌ای از این اختلال را تجربه کنید. ولی امید همچنان باقیست.

علائم باقیمانده‌ای چه هستند؟

علائم باقیمانده‌ای می‌توانند برای ماه‌ها یا حتی سالها برای کسانی که در حال درمان اختلال استرس پس از سانحه هستند، ادامه داشته باشد. برخی از این علائم عبارتند از:

• خشم
• اضطراب
• افسردگی
• گسستگی
• گناه
• کیفیت پایین زندگی

پژوهش‌های نشان می‌دهند عواملی که مزاحم خواب با کیفیت مثل بی‌خوابی، و کابوس‌ می‌شوند، جزء علائم باقی‌مانده رایج هستند. این در حالیست که فرد ممکن است به هیچ عنوان معیارهای درگیری با اختلال استرس پس از سانحه را برآورده نکند. در پژوهشی روی کهنه‌سربازان مشخص شد، 57% گزارش بی‌خوابی و 13% همچنان گزارش کابوس‌هایی را بعد از درمان می‌دادند.

دیگر پژوهش‌ها اینطور عنوان می‌کنند که علائم بیش‌برانگیختگی مربوط به اختلال استرس پس از سانحه نیز جزء علائمی است که برای کهنه‌سربازان به راحتی از بین نمی‌رود. مجموعه علائم بیش‌برانگیختگی عبارتند از:

• بی‌فراری
• عصبی بودن
• مشکل در تمرکز
• فوران خشم
• واکنش اولیه سطح بالا

نوع، شدت و تناوب علائم باقیمانده‌ای اختلال استرس پس از سانحه ممکن است بر طبق نوع روان‌زخمی که فرد تجربه می‌کند، متفاوت باشد.

به عنوان مثال در یک پژوهش روی زنان که تجربه سوء استفاده جنسی داشتند، علائم باقیمانده‌ای مثل گسستگی، بی‌خوابی، افسردگی و احساس گناه مشاهده شد.

در پژوهشی قدیمی‌تر، کسانی که آسیب‌هایشان به نوعی با خواب مربوط بود، نشان داده شد بعد از درمان علائم باقیمانده‌ بی‌خوابی را بیشتر تجربه می‌کردند در حالیکه افرادی که تجربه آسیب‌زایشان مربوط به سوء استفاده‌های دوران کودکی و یا افسردگی بود، چنین علائمی باقیمانده‌ای نداشتند.

علائم باقیمانده‌ای در صورتی که درمان نشوند، ممکن است به یک اختلال استرس پس از سانحه تمام عیار تبدیل شوند. باز هم در پژوهشی نشان داده شد که اختلال‌های خواب می‌تواند پیش‌بینی‌کننده رایجی برای دوباره فعال‌ شدن اختلال استرس پس از سانحه، بعد از 14 ماه یا 5 سال ازتمام شدن اتفاق آسیب‌زای اصلی شود.

برای درمان علائم باقی‌مانده‌ای از چه روش‌هایی می‌توان کمک گرفت؟

پژوهش‌های قدیمی‌تری هستند که نشان می‌دهند حتی اگر بار اول از درمان شناختی رفتاری استفاده کرده باشید باز هم این درمان می‌تواند به کاهش علائم باقی‌مانده‌ اختلال استرس پس از سانحه کمک کند.

در پژوهشی نشان داده شد که از هر 5 نفر 4 نفر توانسته بودند بعد از 5 جلسه درمان شناختی رفتاری، علائم بی‌خوابی کمتری را تجربه کنند. البته باید این موضوع را اضافه کنیم که پژوهش‌های بیشتری در این زمینه نیاز است تا انجام شود.

توصیه‌های بالینی انجمن روانشناسی آمریکا، درمان شناختی رفتاری را برای اختلال استرس پس از سانحه توصیه می‌کند و البته چند گزینه دیگر هم در این زمینه پیشنهاد می‌دهد که عبارتند از:

• درمان پردازشی شناختی
• مواجهه‌درمانی مدت‌دار
• درمان از طریق حساسیت‌زدایی حرکات چشم و بازپردازش

این انجمن 4 قرص را نیز برای درمان اختلال استرس پس از سانحه توصیه می‌کند که عبارتند از:

• سرترالین (زالفت)
• پاروکستین (پاکسیل)
• فلوکستین (پروزاک)
• ونفالاکسین(افکسور)

البته هنوز مشخص نیست که مصرف این داروها روی علائم باقیمانده‌ای اثری دارند یا نه و تایید این موضوع نیاز به انجام پژو‌هشهای مرتبط دارد.

هر فردی شرایط خاص خودش را دارد و به همین دلیل درمان هم می‌بایست برای هر فردی به صورت تک‌نفره و مشخص انجام شود. چیزی که برای یک نفر کار می‌کند و باعث بهبود می‌شود، لزوما برای دیگری کار نمی‌کند.

روش‌های خود مراقبتی

زمانیکه احساس کردید موقعش رسیده است، می‌توانید آنچه برایتان اتفاق افتاده است را با کسی که دوستش دارید در میان بگذارید. از طرف دیگر تا جایی که می‌توانید، عادت‌های سالمی را وارد زندگی روزمره‌تان کنید که برخی از آنها عبارتند از:

• خوردن وعده‌های غذایی مقوی و فراوری نشده
• وقت گذراندن در طبیعت – حداقل روزی یک ساعت
• ورزش کردن و تحرک بدنی
• انجام تمرین‌های مراقبه‌ای
• عدم استفاده از مواد
• رعایت بهداشت خواب

قدم بعدی

زندگی کردن با علائم باقیمانده‌ای اختلال استرس پس از سانحه امری چالش‌برانگیز است ولی مهم است بدانید که تنها نیستید.

اگر این علائم زندگی‌ روزمره‌تان را مختل کرده است، به درمانگری که به او اعتماد دارید مراجعه کنید. با استفاده از ترکیبی از تغییرات سبک زندگی و درمان، علائم باقی‌مانده‌ای اختلال استرس پس از سانحه قابل مدیریت هستند.

هر چه زودتر درمان این علائم را شروع کنید، زودتر به مسیر دلخواهتان در زندگی بر‌خواهید گشت.

زمانیکه علائم باقیمانده‌ای اختلال استرس پس از سانحه خودشان را نشان می‌دهند، می‌تواند بسیار پیچیده، ترسناک، و اذیت‌کننده باشد، به خصوص اگر با خودتان فکر کرده باشید که از شر این اختلالو علائمش خلاص شده‌اید.

نگران نباشید، هیچ اشتباهی در فرایند درمانتان رخ نداده است و این ماهیت اختلال استرس پس از سانحه است. مغز عضو پیچیده‌ای است و ما همجنان در حال یادگیری آن و روان‌زخم‌ها هستیم.

لینک مقاله

https://psychcentral.com/lib/post-traumatic-stress-disorder-residual-symptoms