آیا درگیر اختلال استرس پس از سانحه هستم یا مشکل دیگری دارم؟

اگر از اینکه علائمی که تجربه می‌کنید مربوط به اختلال استرس پس از سانحه است یا مربوط به اختلال دیگری است، مطمئن نیستید، حتما ارزش دارد تا با پزشک یا درمانگرتان در این مورد مشورت کنید تا تشخیص درستی دریافت کنید.

عبور از یک اتفاق ناخوشایند و آسیب‌زا، اصلا و ابدا کار ساده‌ای نیست. آنچه اتفاق می‌افتد این است که ماجرا تمام می‌شود، اما کنار گذاشتن این تجربه و عبور از آن برایتان به این سادگی نخواهد بود. ممکن است مدت‌ها بعد از تمام شدن اتفاق آسیب‌زا باز هم به به شکل غیر‌طبیعی احساس اضطراب داشته باشید.

اتفاق آسیب‌زا به سانحه‌ای گفته می‌شود که فرد پس از روبرویی با آن درگیر اختلال استرس پس از سانحه می‌شود. البته باید به این موضوع اشاره کنیم که تمام اتفاق‌های ناخوشایند و آسیب‌زا لزوما به اختلال استرس پس از سانحه منتهی نمی‌شوند، بلکه ممکن است باعث شوند تا فرد درگیر شرایط و علائمی شود که شباهت‌هایی به علائم و شرایط اختلال استرس پس از سانحه دارد، و همین موضوع تشخیص دقیق در مورد اختلال را سخت و دشوار می‌کند.

زمانیکه اتفاقی بدی برای فردی می‌افتد، کاملا طبیعی است که اضطراب و نگرانی‌هایی داشته باشد. ولی از کجا باید متوجه شوید که درگیر اختلال استرس پس از سانحه شده‌اید؟ و آیا ممکن است علائمی که تجربه می‌کنید نشان‌دهنده اختلالی به غیر اختلال استرس پس از سانحه باشند؟

اختلال استرس پس از سانحه چیست؟

شرایطی را که به آن امروزه اختلال استرس پس از سانحه می‌گوییم، زمانی فقط برای توصیف وضعیت روانی سربازهایی که تجربه جنگی داشتند و در میدان مبارزه درگیر بودند، استفاده می‌شد. در چنین شرایطی سربازها درگیر شرایطی می‌شدند که به آن " روان‌رنجوری جنگی" گفته می‌شد. امروزه به لطف پژوهش‌های جدیدی که انجام شد، درک دقیق تری از اختلال استرس پس از سانحه پیدا کردیم و متوجه شدیم که این وضعیت می‌تواند در اثر تجربه سانحه‌ها و اتفاق‌های ناخوشایند دیگری هم رخ دهد.

انجمن روانشناسی آمریکا اختلال استرس پس از سانحه را مشکلی اضطرابی مربوط به رخداد ناخوشایند و آسیب‌زا تلقی می‌کند.

نکته قابل توجه در مورد اتفاق آسیب‌زا توجه کردن به ضروریت‌هایی است که بر طبق تعریف در DSM-5 از اتفاق آسیب‌زا ارائه می‌شود. بر اساس این منبع اتفاق آسیب‌زا حتما باید شامل " اتفاقی باشد که در آن احتمال مرگ یا تهدید مرگ، آسیب جدی یا خشونت جنسی " وجود داشته باشد. تجربه جنگ، سوء استفاده یا نجات پیدا کردن از حوادث طبیعی، همگی می‌تواند جزء سانحه یا اتفاق‌های آسیب‌زا طبقه‌بندی شود.

برخی از نشانه‌های اختلال استرس پس از سانحه عبارتند از:

• خاطرات ناخواسته و بسیار واضح و زنده از اتفاق آسیب‌زا
• اجتناب و دوری از هرچیزی که به نوعی با اتفاق آسیب‌زا یا جایی که چنین اتفاقی افتاده است ارتباط داشته باشد.
• احساس گناه یا شرم در مورد آنچه اتفاق افتاده است.
• تغییرات خلق
• خشم و عصبانیت
• باعث آسیب‌شدن به دیگران

چه اختلال‌هایی را می‌توان را اختلال استرس پس از سانحه اشتباه گرفت؟

این نکته بسیار کلیدی است که هر کسی که اتفاقی آسیب‌زا و سانحه‌وار را تجربه می‌کند، لزوما درگیر اختلال استرس پس از سانحه نمی‌شود. علاوه بر این ممکن است فردی متوجه شود که به غیر از اختلال استرس پس از سانحه درگیر اختلال‌های دیگری هم به صورت همزمان شده است.

تشخیص افتراقی کاری است که یک روانشناس یا روانپزشک برای جداسازی اختلال‌ها از همدیگر و همپوشانی‌ها و شباهت‌هایی که اختلال‌ها با همدیگر دارند انجام می‌دهد تا به دقت بتواند برای یک نفر یک اختلال مشخص را تشخیص‌گذاری کند.

تشخیص‌گذاری دقیق از سمت فرد متخصص و دریافت تشخیص دقیق و مشخص از سمت بیمار، اولین قدم موثر برای برخورداری از درمان مناسب، روش‌های انطباقی، و شبک حمایتی است که کمک می‌کند در نهایت فرد بهبود پیدا کند. گفتگو با پزشک یا درمانگر در مورد علائمی که تجربه می‌کنید و تجربه‌هایی که داشته‌اید کمکتان می‌کند تا تشخیص مناسبی دریافت کنید و در صورت نیاز برنامه درمانی مفیدی را به پیش ببرید.

بسیار ضروری است که بدانید اینکار به هیچ عنوان کاری نیست که بتوانید خودتان در منزل انجام دهید و فقط باید از مشورت متخصص روانشناس پروانه‌دار، مشاور حرفه‌ای، درمانگران صلاحیت‌دار و روانپزشکان استفاده کنید.

اختلال‌هایی که در ادامه آورده‌ایم، همگی شباهت‌هایی با اختلال استرس پس از سانحه دارند:

• اختلال استرس حاد
• اختلال استرس پس از سانحه پیچیده
• اختلال‌هایی تجزیه‌ایی
• اختلال‌های انطباقی
• اختلال اضطراب منتشر
• افسردگی
• اختلال پنیک
• فوبیا
• اختلال سوء مصرف مواد

در ادامه به برخی از این اختلال‌ها با جزییات بیشتری نگاه خواهیم کرد.

اختلال استرس حاد

برخی علائم این اختلال بسیار شبیه به علائم اختلال استرس پس از سانحه است. تنها عامل متمایز‌کننده این اختلال از اختلال استرس پس از سانحه مدت زمان تجربه علائم است. به طور کلی علائم اختلال استرس پس از سانحه حداقل می‌بایست به اندازه یک ماه دوام داشته باشند در صورتیکه در مورد اختلال استرس حاد اینطور نیست.

اختلال استرس پس از سانحه پیچیده

اختلال استرس پس از سانحه پیچیده از نظر علائم شبیه به اختلال استرس پس از سانحه است، ولی منشاء و علت متفاوتی دارند. در حالیکه اختلال استرس پس از سانحه معمولا به یک اتفاق ارتباط پیدا می‌کند، اختلال استرس پس از سانحه پیچیده بعد از چندین بار رویارویی با یک اتفاق ناخوشایند به وجود می‌آید، مثل نادیده‌گرفتن شدن در دوران کودکی یا مورد سوء استفاده قرار گرفتن در یک رابطه عاطفی.

اختلال استرس پس از سانحه پیچیده در بین اختلال‌های موجود در DSM-5 وجود ندارد، ولی بسیاری از درمانگرها آنرا به عنوان یک اختلال مجزا شناسایی و درمان می‌کنند.

اختلال‌های تجزیه‌ای

تجزیه‌ یکی از روش‌هایی است که بدن برای تعامل و کنار‌آمدن با یک تجربه آسیب‌زا به کار می‌برد. زمانیکه اتفاقی آسیب‌زا را تجربه می‌کنید، ممکن است احساس کنید فاصله‌ای بین ذهن و بدنتان به وجود آمده است و انگار این دو به هم مرتبط و وصل نیستند. همین روش می‌تواند کمک کند تا فرد بتواند از اتفاق آسیب‌زا خودش را جدا کند.

گرچه این راهبرد می‌تواند کارکرد مفید و موثری در لحظه داشته باشد، ولی افرادی که درگیر اختلال استرس پس از سانحه هستند، ممکن است این تجربه را بعدها هم داشته باشند و همین موضوع زندگی‌ روزمره‌شان را مختل خواهد کرد. به عنوان مثال، فردی با اختلال استرس پس از سانحه ممکن است به واسطه یک گذشته‌نما احساس کند از واقعیت الان زندگی جدا شده است و همین الان وسط صحنه جنگ است.

اختلال‌های تجزیه‌ای  متنوعی وجود دارند، و تقریبا همگی در یک سری علائم با هم شبیه هستند، این اختلال‌های عبارتند از:

• اختلال هویت تجزیه‌ای
• اختلال فراموشی تجزیه‌ای
• اختلال مسخ شحصیت (گسست از واقعیت، گسست از خود)

ریشه اختلال‌های تجزیه‌ایی در آسیب‌های گذشت هاست، به همین دلیل ارتباط تنگاتنگی با اختلال استرس پس از سانحه دارند. در هر صورت آنچه مهم است این است که برای تشخیص اینکه بدانید درگیر کدامیک از اختلال‌ها هستید، حتما از کمک یک متخصص بهره ببرید.

اختلال اضطراب منتشر

یکی از دلائلی که ممکن است اختلال استرس پس از سانحه با اختلال اضطراب منتشر اشتباه گرفته شوند، شدت اضطرابی است که در هر دو اختلال فرد تجربه می‌کند. افکار مزاحم، و تمایل به احساس خشم یا بی‌قراری نیز در هر دو اختلال به چشم می‌خورد.

افرادی که درگیر اختلال اضطراب منتشر هستند، سابقه اضطراب در محیط‌ها و شرایط گسترده و متنوعی را دارند، درحالیکه افرادیکه درگیر اختلال استرس پس از سانحه هستند، فقط در مواجهه با آسیب‌های اساسی و ناخوشایند پاسخ اضطرابی از خود نشان می‌دهند.

افسردگی

گاهی اوقات، علائم افسردگی و اختلال استرس پس از سانحه می‌تواند شبیه به هم به نظر برسد و برای فرد به شکل یکسانی تجربه شوند. افراد افسرده احساس درماندگی و احساس شدید گناه و شرم را تجربه می‌کنند و افرادی که درگیر اختلال استرس پس از سانحه هم هستند همین شرم را تجربه می‌کنند ولی این احساس‌ها در مورد کسی که اختلال استرس پس از سانحه را تجربه می‌کند بیشتر مرتبط با اتفاق ناخوشایندی است که برایشان رخ داده است.

اختلال پنیک

افرادی که این اختلال را تجربه می‌کنند اضطراب شدیدی را تجربه می‌کنند. این تجربه اضطراب شدید می‌تواند مربوط به یک موقعیت یا یک شیء خاص باشد. در چنین شرایطی، ممکن است فرد از برخی چیزهایی که باعث بروز چنین سطحی از اضطراب می‌شوند دوری کند. کسی که تجربه آسیب‌زایی داشته است هم ممکن است دقیقا شبیه به همین موضوع از شرایط یا موقعیت‌های خاصی اجتناب کند و به همین دلیل ممکن است این دو اختلال تجربه یکسانی از این نظر داشته باشند.

اختلال سوء مصرف مواد

برخی از علائمی که فرد معتاد تجربه می‌کند شباهت‌هایی با علائم اختلال استرس پس از سانحه دارد. به عنوان مثال، کسی که معتاد است ممکن است احساس بی‌قراری و اضطراب بالایی داشته باشد و دقیقا مثل فردی که درگیر اختلال استرس پس از سانحه هست، تغییراتی در خلق و عادت‌های روزانه‌اش داشته باشد.

چقدر اختلال استرس پس از سانحه با دیگر اختلال‌ها همزمان می‌شوند؟

تشخیص افتراقی برای تمایز بین اختلال استرس پس از سانحه و دیگر اختلال‌ها می‌تواند بسیار سودمند باشد. با این وجود، ممکن است به صورت همزمان درگیر اختلال استرس پس از سانحه و اختلالی با خصوصیت‌های مشابه باشید.

زمانیکه چنین شرایطی وجود داشته باشد، اصطلاحا به آن همبودی گفته می‌شود.

رایج‌ترین همبودی بین اختلال استرس پس از سانحه با اختلال سوء مصرف مواد است. بر طبق پژوهش‌ها و گزارش‌های موجود بیش از 7 میلیون نفر در ایالات متحده آمریکا درگیر اختلال استرس پس از سانحه هستند که از این بین تقریبا 40% آنها درگیر اختلال سوء مصرف مواد نیز هستند.

بر همین اساس تقریبا 52% از مردانی که درگیر اختلال استرس پس از سانحه هستند با اختلال سوء مصرف مواد هم دست به گریبان هستند.

چطور برای درمان اختلال استرس پس از سانحه و سایر اختلال‌ها کمک دریافت کنم؟

اگر درگیر اختلال سوء مصرف مواد و اختلال استرس پس از سانحه یا دیگر اختلال‌های بالینی هستید، امیدتان را از دست ندهید. منابع کمکی زیادی وجود دارند که می‌توانید از آنها استفاده کنید.

ممکن است در چنین شرایطی به عنوان اولین قدم بخواهید با پزشکی در رابطه با علائم و آنچه تجربه می‌کنید مشورت کنید. پزشک می‌تواند کمکتان کند تا به کمک‌های دیگری که در این زمینه می‌توانند موثر و مفید باشند هدایتتان کند. اگر خودتان درمانگر و یا مشاور یا روانپزشک قابل اعتمادی دارید، می‌توانید در این رابطه با او صبحت کنید و مشورت بگیرید.

مهم این است که در مورد علائمی که تجربه می‌کنید صادقانه صحبت کنید و به شکلی آزاد و گشوده در مورد تمام تجربه‌هایتان برخورد کنید. با انجام چنین کاری می‌توانید از اینکه بهترین کمک ممکن را دریافت کنید، مطمئن شوید.

روش‌های درمانی متنوع و علمی زیادی برای درمان اختلال استرس پس از سانحه وجود دارند از جمله:

• درمان شناختی – رفتاری که کمک می‌کند تا فرد الگوهای رفتاری، احساسی و افکاری‌اش را که باعث پریشانی می‌شوند شناسایی و تغییر دهند.
• درمان پردازش شناختی که کمک می‌کند فرد باورهای ناکارمد مرتبط با اتفاق آسیب‌زا را به چالش بکشد.
• درمان مواجهه طولانی‌مدت که نوعی از درمان شناختی – رفتاری است و کمک می‌کند تا فرد به تدریج به خاطرات، احساس‌ها و مکان‌هایی که اتفاق آسیب‌زا افتاده است، بدون اینکه خطری تهدیدش کند، نزدیک شوند.

لینک مقاله:

https://psychcentral.com/ptsd/differential-diagnosis-of-ptsd-symptoms